Co dalej z postępowaniem gospodarczym?

Warszawa - 15 lipca 2011

15 czerwca 2011 r. wpłynął do Sejmu projekt nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego. Przesłany projekt przewiduje dość istotną zmianę polegającą na likwidacji odrębnego postępowania w sprawach gospodarczych. Postępowanie odrębne w sprawach gospodarczych wprowadzone zostało na mocy ustawy z 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych w związku z likwidacją Państwowego Arbitrażu Gospodarczego. W uzasadnieniu do projektu ustawy wskazuje się, że sprawy rozpoznawane w postępowaniu gospodarczym nie różnią się rodzajem występujących w nich żądań od "zwykłych" spraw cywilnych w sposób, który uzasadniałby istnienie takiego odrębnego postępowania.

W uzasadnieniu do projektu nowelizacji wyrażono także pogląd, który osobiście podzielam, a dotyczy rozumienia pojęcia profesjonalnego przedsiębiorcy. Projektodawcy nowelizacji zakwestionowali twierdzenie, w świetle którego sprawy gospodarcze powinny być poddane odrębnym rygorom proceduralnym, gdyż występujący w nich przedsiębiorcy jako profesjonaliści w zakresie działalności gospodarczej powinni wykazywać wyższą staranność w prowadzeniu swych spraw, w tym także sądowych, wobec czego można im stawiać w tym względzie wyższe wymagania. W ocenie projektodawców profesjonalizmu w dziedzinie, którą zajmuje się strona postępowania, w tym także w dziedzinie działalności gospodarczej, nie należy transponować w sferę postępowania cywilnego, gdyż w tym ostatnim wypadku chodzi jednak o profesjonalizm w zakresie wiedzy prawniczej i jej praktycznego stosowania. W projekcie w celu uproszczenia struktury postępowania procesowego poddaje się sprawy między przedsiębiorcami regułom ogólnym obowiązującym w procesie, ale z drugiej strony wprowadza się mechanizmy, które przyczynią się do usprawnienia i przyspieszenia procesu cywilnego. Projekt zawiera regulacje zapewniające koncentrację materiału procesowego, oparte na zasadzie dyskrecjonalnej władzy sędziego (art.207 i art. 217 k.p.c.). Wprowadzone rozwiązania mają zapewnić większą elastyczność niż system prekluzji procesowej obowiązujący dotychczas w postępowaniu w sprawach gospodarczych, a przez to pozwalać będzie sądowi na uwzględnienie okoliczności konkretnej sprawy.

Mimo likwidacji postępowania w sprawach gospodarczych projekt zakłada, że zachowane zostaną sądy gospodarcze jako wydziały sądów powszechnych.

opracował
Wojciech Madeja