Grant, pożyczka, dofinansowanie - nowe instrumenty rynku pracy

Katowice - 14 lipca 2013

Rada Ministrów przyjęła 9 lipca br. założenia do projektu ustawy o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw. Chodzi o lepsze dostosowanie oferty urzędów pracy do potrzeb bezrobotnych już od 1 stycznia 2014 r.

Ma to być osiągnięte przez poprawę efektywności urzędów pracy, podniesienie standardu usług świadczonych bezrobotnym i stworzenie nowych możliwości tworzenia dla nich miejsc pracy.


Ilość pieniędzy zależna od efektywności


Przez cztery lata (2014-2017) wysokość środków przekazywanych z Funduszu Pracy powiatom na wynagrodzenia pracowników tych urzędów ma zostać powiązana z efektami ich działania. Premiowani będą pracownicy pracujący bezpośrednio z klientami indywidualnymi i instytucjonalnymi (doradcy klienta indywidualnego, doradcy klienta instytucjonalnego), a także kadra kierownicza tych urzędów, które uzyskają najlepsze wyniki w doprowadzaniu bezrobotnych do zatrudnienia. Jeśli rozwiązanie to okaże się skuteczne, będzie można je przedłużyć na kolejne lata.

Zmieniony ma być także algorytm ustalania kwot środków Funduszu Pracy na finansowanie programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej w województwie, z uwzględnieniem efektywności działań aktywizacyjnych urzędów pracy. Przy zachowaniu dwustopniowego podziału środków Funduszu Pracy (na poziom województw i powiatów), proponuje się zmianę kryteriów podziału środków na aktywizację bezrobotnych. Algorytm, według którego ustalane będą kwoty środków wydatkowanych w roku budżetowym na te cele na poziomie województwa ma uwzględniać: liczbę bezrobotnych i stopę bezrobocia - w 75% oraz efektywność działań na rzecz aktywizacji bezrobotnych - w 2%. Podział środków na realizację programów na poziomie powiatu dokonywany będzie przez zarząd województwa, według kryteriów określonych przez sejmik województwa.


Pomoc adekwatna do potrzeb


Projektowany zmiany przewidują wzmocnienie indywidualnego podejścia do klientów powiatowych urzędów pracy dzięki systemowi profilowania pomocy dla bezrobotnych. Każdy bezrobotny otrzyma konkretną pomoc adekwatną do swoich potrzeb i możliwości aktywizacyjnych, które zostaną określone na podstawnego elektronicznego kwestionariusza do profilowania usług. W rezultacie bezrobotny zostanie przypisany do jednego z trzech profili:

- w pierwszym znajdą się bezrobotni aktywni, dla których podstawowym wsparciem będą usługi pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego, a tylko w ograniczonym zakresie inne formy wsparcia, np. szkolenia;

- do drugiego profilu należeć będą bezrobotni wymagający wsparcia, którzy korzystać będą ze wszystkich usług i instrumentów rynku pracy, jakie oferują powiatowe urzędy pracy np. szkolenia i staże;

- do trzeciego profilu trafią bezrobotni oddaleni od rynku pracy (bezrobotni drugiej szansy), zarówno zagrożeni wykluczeniem społecznym, jak i tacy, którzy nie są zainteresowani zatrudnieniem lub uchylają się od legalnej pracy. Obsługę tych osób urzędy przekażą innym podmiotom i działania pomocowe na ich rzecz będą realizowane w ramach zlecania usług aktywizacyjnych przez agencje zatrudnienia lub organizacje pozarządowe, bądź też w ramach Programu Aktywizacja i Integracja (PAI), realizowanego przez powiatowy urząd pracy i ośrodek pomocy społecznej. W ramach tego programu bezrobotny otrzyma wieloaspektowe wsparcie. Jeśli bez uzasadnionej przyczyny odmówi uczestnictwa lub z własnej winy przerwie udział w działaniach realizowanych w ramach PAI – zostanie pozbawiony statusu bezrobotnego.


Nowe instrumenty


Grant na telepracę to instrument kierowany do pracodawcy albo przedsiębiorcy - za zatrudnienie w formie telepracy bezrobotnych rodziców powracających na rynek pracy (wychowujących co najmniej jedno dziecko w wieku do 6 lat) oraz bezrobotnych, którzy zrezygnowali z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą zależną będzie można otrzymać z Funduszu Pracy grant do wysokości sześciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto na utworzenie stanowiska pracy. Podstawa wsparcia będzie zawarta ze starostą umowa, w której pracodawca zagwarantuje utrzymanie zatrudnienia przez 12 miesięcy w pełnym wymiarze czasu pracy lub przez 18 miesięcy w wymiarze 1/2 etatu. W przypadku nie wywiązania się z tego warunku będzie musiał zwrócić grant z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia jego otrzymania.

Świadczenie aktywizacyjne ma być przyznawane pracodawcy z Funduszu Pracy za zatrudnienie skierowanych przez powiatowy urząd pracy bezrobotnych, powracających na rynek pracy po przerwie związanej z wychowywaniem dziecka (np. po urlopie wychowawczym) oraz za bezrobotnych, którzy zrezygnowali z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą zależną.  Świadczenie to będzie wypłacane pracodawcy przez 12 miesięcy (w wysokości 1/2 minimalnego wynagrodzenia) lub 18 miesięcy (w wysokości 1/3 minimalnego wynagrodzenia). Pracodawca będzie musiał zagwarantować zatrudnienie takiego bezrobotnego przez kolejne 6 lub 12 miesięcy. W przypadku nie wywiązania się z tego zobowiązania trzeba będzie zwrócić uzyskane świadczenie z odsetkami ustawowymi. Pracodawca będzie musiał wybrać, czy ubiegać się o świadczenie aktywizacyjne, czy o pożyczkę z Funduszu Pracy - będą to świadczenia alternatywne.

Pożyczka z Funduszu Pracy na utworzenie stanowiska pracy lub podjęcie działalności gospodarczej - o pierwszą z nich będą mogły ubiegać się:

- podmioty prowadzące działalność gospodarczą; 

- niepubliczne szkoły i przedszkola; 

- żłobki lub kluby dziecięce tworzone i prowadzone przez osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej; 

- producenci rolni będący osobami fizycznymi, osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, zamieszkującymi lub mającymi siedzibę w Polsce oraz będący posiadaczami gospodarstwa rolnego lub prowadzący dział specjalny produkcji rolnej. 

Pożyczka na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego będzie udzielana do wysokości sześciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia być preferencyjnie oprocentowana. Trzeba ją będzie spłacić w ciągu 3 lat. 

Z kolei o pożyczkę na podjęcie działalności gospodarczej będą mogły ubiegać się osoby fizyczne: 

- poszukujący pracy absolwenci szkół i wyższych uczelni w okresie 48 miesięcy od dnia otrzymania dyplomu; 

- bezrobotni zarejestrowani w PUP; 

- studenci ostatniego roku uczelni wyższych.

Preferencyjnie opodatkowana pożyczka, udzielana do wysokości dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia będzie mogła stanowić do 100% kosztów przedsięwzięcia. Okres jej spłaty będzie wynosił 7 lat, z możliwością skorzystania z 12-miesięcznego okresu karencji w spłacie kapitału.

Trójstronne umowy szkoleniowe będą zawierane przez starostę z pracodawcą i instytucją szkoleniową. Zostaną w nich określone umiejętności lub kompetencje zawodowe wymagane przez pracodawcę od kandydatów do pracy, które nastepnie zostaną uwzględnione w programie szkolenia finansowanego przez PUP z Funduszu Pracy. Dzięki temu bezrobotni będą uzyskiwać umiejętności wymagane przez pracodawcę.


Wsparcie dla pracodawców


Planowane jest wprowadzenie rozwiązań już testowanych w ramach pilotażowego projektu „Twoja Kariera - Twój Wybór”. Skierowany do bezrobotnych, którzy nie przekroczyli 30. roku życia program ma pomóc przełamać bariery utrudniające wejście na rynek pracy. W jego ramach przewidziano zwolnienie pracodawców, którzy zatrudnią bezrobotnych do 30. roku życia, z obowiązku opłacania za nich składek na FP i FGŚP przez 12 pierwszych miesięcy od dnia zatrudnienia bezrobotnego. Jednocześnie ten okres zatrudnienia będzie mógł stać się podstawą do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Przewidziano też refundację kosztów składek na ubezpieczenia społeczne za bezrobotnych do 30. roku życia, którzy podejmują pierwszą pracę. Obejmie ona okres do 6 miesięcy, a jej wysokość nie będzie mogła przekroczyć miesięcznie 1/2 minimalnego wynagrodzenia za pracę. Na pracodawcę ma być nałożony obowiązek dalszego zatrudniania takiej osoby przez okres 6 miesięcy, po rygorem zwrotu refundacji.

Ponadto starosta będzie mógł przyznać pracodawcy albo przedsiębiorcy z FP dofinansowanie do wynagrodzenia za zatrudnionego bezrobotnego, który ma więcej niż 50 lat. Jego wysokość nie będzie mogła przekroczyć 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Dofinansowanie będzie przysługiwać przez okres: 12 miesięcy w przypadku zatrudnienia bezrobotnych, którzy ukończyli 50 lat, a nie ukończyli 60 lat oraz 24 miesięcy w przypadku bezrobotnych, którzy ukończyli 60 lat. Pracodawca będzie musiał zagwarantować zatrudnienie bezrobotnego po zakończeniu refundacji, przez czas równy co najmniej połowie okresu refundacji, czyli odpowiednio: 6 i 12 miesięcy.


Nowy fundusz


Krajowy Fundusz Szkoleniowy powstanie ze środków Funduszu Pracy i będzie z niego finansowane kształcenie i szkolenie pracowników. W pierwszym etapie KFS ma ułatwić starszym pracownikom (45+) dostosowanie ich kompetencji do zmian społeczno-gospodarczych, a w dalszym - zapewnić wsparcie innym grupom osób dorosłych. Wkład własny pracodawców wyniesie 20% kosztów wydatkowanych na podnoszenie kwalifikacji pracowników, z wyjątkiem mikroprzedsiębiorstw, które będą z tego zwolnione.

Źródło: www.premier.gov.pl. 

Opracował:
dr Piotr Jankowski
radca prawny