Istotne zmiany w Kodeksie spółek handlowych

Katowice - 20 października 2008

Zmiany, wprowadzone ustawą z dnia 13 czerwca 2008 r. (weszła w życie 5 października 2008 r.) o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych, dotyczą spółek akcyjnych. Mają one na celu wdrożenie do krajowego porządku prawnego dyrektywy 2006/68/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 r. zmieniającej dyrektywę 77/91/EWG Rady w sprawie tworzenia spółek akcyjnych i utrzymywania oraz zmian wysokości ich kapitału. Celem wspomnianej dyrektywy, jak również nowelizacji jest uproszczenie i unowocześnienie instytucji kapitału zakładowego.

 

NAJWAŻNIEJSZE ZMIANY WPROWADZONE DO KODEKSU SPÓŁEK HANDLOWYCH w dniu 5 października 2008 r.:

  1. Odstąpienie od obowiązkowego badania przez biegłego rewidenta niektórych wkładów niepieniężnych (art. 312 ¹ k.s.h.).
  2. Zezwolenie na finansowanie przez spółkę nabycia emitowanych przez nią akcji (art. 345 k.s.h.).
  3. Liberalizacja zasad nabywania akcji własnych (art. 362 i 363 k.s.h.).
  4. Modyfikacji zasad zaspokajania roszczeń wierzycieli w razie obniżenia kapitału zakładowego (art. 456 i 458 k.s.h.).
  5. Umowy pożyczki dla zarządców (art. 15 § 2).

 

Ad.1) Odstąpienie od badania aportów

Dotychczasowe regulacje przewidywały przy zakładaniu spółki akcyjnej lub podwyższaniu jej kapitału zakładowego obowiązkowe badanie aportów przez biegłego rewidenta. W opinii, biegły określał czy wartość aportów odpowiada co najmniej wartości nominalnej obejmowanych za nie akcji bądź wyższej cenie emisyjnej akcji, a także czy wysokość przyznanego wynagrodzenia lub zapłaty jest uzasadniona. Po wejściu w życie noweli w opinii trzeba dodatkowo wskazać jaka jest wartość godziwa wkładów niepieniężnych. Wprowadzenie powyższego pojęcia służy realizacji podstawowego założenia ustawodawcy o potrzebie realnego pokrycia kapitału zakładowego. Wartość godziwa wkładów niepieniężnych to taka, która zapewnia pokrycie kapitału zakładowego i pozwala temu kapitałowi pełnić funkcję ochronną wobec wierzycieli. Jej stosowanie pozwala również jednakowo traktować akcjonariuszy (wymaga tego art. 20 k.s.h.).
Natomiast dodany art. 312¹ ksh, określa sytuacje, kiedy zarząd spółki akcyjnej może odstąpić od badania przez biegłego rewidenta określonych wkładów niepieniężnych. Konieczne jest wtedy podjęcie uchwały przez zarząd, a taka możliwość dotyczy trzech typów aportów:

  • zbywalne papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego, jeżeli ich wartość jest ustalana według średniej ceny ważonej, po której były przedmiotem obrotu na rynku regulowanym w okresie sześciu miesięcy poprzedzających dzień wniesienia wkładu,
  • inne aktywa, o ile biegły rewident wydał opinię na temat ich wartości godziwej, ustalonej na dzień przypadający nie wcześniej niż sześć miesięcy przed wniesieniem wkładu,
  • aktywa, których wartość godziwa wynika ze sprawozdania finansowego za poprzedni rok obrotowy, zbadanego przez biegłego rewidenta na zasadach przewidzianych w ustawie o rachunkowości.

Jednak zarząd zobowiązany jest na mocy znowelizowanych przepisów, do poddania badaniu biegłego rewidenta wyceny wkładów niepieniężnych, jeżeli:

  • wystąpią nadzwyczajne okoliczności, które wpłynęły na cenę zbywalnych papierów wartościowych lub instrumentów rynku pieniężnego w chwili ich wniesienia (w szczególności chodzi o utratę płynności obrotu na rynku regulowanym),
  • wystąpią nowe okoliczności, które mogły istotnie wpłynąć na wartość godziwą wkładów w chwili ich wniesienia.

Naruszenie przez zarząd obowiązku poddania urzędowej weryfikacji aportów pomimo wystąpienia okoliczności uzasadniających taką wycenę upoważnia akcjonariuszy reprezentujących co najmniej 1/20 kapitału zakładowego do żądania zbadania aportów przez biegłego rewidenta. Akcjonariusze mają prawo żądać zbadania aportów przez rewidenta aż do dnia wniesienia wkładów (art. 312 ¹§3 k.s.h.). Jeżeli jednak zarząd nie złoży wniosku do sądu rejestrowego o zbadanie aportów w terminie dwóch tygodni od otrzymania żądania, to z wnioskiem takim mogą wystąpić akcjonariusze reprezentujący co najmniej dwudziestą część kapitału zakładowego. Wówczas sąd rejestrowy wyznaczy biegłego rewidenta na podstawie art.312 §2 k.s.h.

Jeżeli wkład niepieniężny nie był przedmiotem badania biegłego rewidenta, spółka ogłasza w terminie miesiąca od wniesienia tego aportu:

  • opis przedmiotu wkładu, jego wartość, źródło wyceny oraz metodę,
  • oświadczenie, czy przyjęta wartość wkładu odpowiada jego wartości godziwej oraz liczbie i wartości nominalnej akcji obejmowanych w zamian za ten wkład albo nawet wyższej cenie emisyjnej akcji,
  • oświadczenie stwierdzające brak nadzwyczajnych lub nowych okoliczności wpływających na wycenę wkładu(art. 312 ¹§ 5 k.s.h.).

 

Ad.2) Finansowanie zakupu akcji własnych

W ślad za zmianami dyrektywy w kodeksie spółek handlowych, likwidacji uległ zakaz udzielania przez spółkę wszelkiej pomocy przy zdobywaniu środków przeznaczonych na nabycie lub objęcie jej własnych akcji. Spółka będzie teraz mogła bezpośrednio lub pośrednio finansować nabycie lub objęcie emitowanych przez nią akcji, w szczególności poprzez udzielanie pożyczek, dokonywanie zaliczkowej wypłaty, czy ustanowienie zabezpieczenia, o ile uprzednio utworzy na ten cel kapitał rezerwowy z kwoty, która zgodnie z art. 348 § 1 ksh. może być przeznaczona do podziału.
Warunki otrzymania takiej pomocy określa szczegółowo art. 345 § 2-7 ksh:

  • finansowanie następuje na warunkach rynkowych,
  • finansowanie następuje po zbadaniu wypłacalności osoby mającej otrzymać pomoc,
  • finansowane nabycie akcji następuje w zamian za godziwą cenę,
  • podjęto specjalną uchwałę walnego zgromadzenia o finansowaniu objęcia lub nabycia własnych akcji (podjęta większością 2/3 głosów, chyba, że reprezentowana jest co najmniej połowa kapitału zakładowego, wówczas wystarczy bezwzględna większość),
  • sporządzono specjalne sprawozdanie zarządu, które powinno określać: przyczyny lub cel finansowania, interes spółki w finansowaniu, warunki finansowania, w tym w zakresie zabezpieczenia interesów spółki, wpływ finansowania na ryzyko w zakresie płynności finansowej i wypłacalności spółki, cenę nabycia lub objęcia akcji spółki z uzasadnieniem, że jest to cena godziwa.

Wymogów tych jednak nie trzeba stosować do świadczeń spełnianych w ramach zwykłej działalności instytucji finansowych oraz spełnianych na rzecz pracowników spółki lub spółki z nią powiązanej, których celem jest ułatwienie nabycia lub objęcie emitowanych przez spółkę akcji.


Ad. 3) Nabywanie akcji własnych

Nowelizacja otwarła spółkom akcyjnym drogę do nabywania akcji własnych. W związku z tym każda spółka akcyjna w granicach upoważnienia udzielonego przez walne zgromadzenie będzie mogła nabywać swoje akcje. Uchwała zgromadzenia udzielająca zarządowi stosowne upoważnienie powinna m.in. ściśle zakreślać jego granice, w tym liczbę akcji do nabycia, czy widełkowo określoną cenę akcji. I co najważniejsze - łączna wartość nominalna nabytych akcji własnych została podwyższona do 20 proc. kapitału zakładowego spółki.
Nowelizacja zmienia również zasady umieszczania akcji własnych w bilansie. Po zmianach akcje własne należy umieścić w bilansie w osobnej pozycji kapitału własnego w wartości ujemnej. Równocześnie należy zmniejszyć kapitał rezerwowy na akcje własne utworzony zgodnie z art. 362 § 2 pkt 3 k.s.h. i odpowiednio zwiększyć kapitał bądź kapitały, z których został on utworzony. Wynika to z art. 363 § 6 k.s.h.
 

Ad. 4) Ochrona wierzycieli

Nowelizacja wprowadza ułatwienia w przeprowadzaniu procesu obniżenia kapitału zakładowego poprzez ograniczenie prawa wierzycieli w zakresie żądania zabezpieczenia. O uchwalonym obniżeniu kapitału zakładowego zarząd niezwłocznie ogłasza, wzywając wierzycieli do zgłoszenia roszczeń wobec spółki w terminie trzech miesięcy (art. 456 par. 1 k.s.h.). Bez zmian pozostaje status wierzycieli, których roszczenia są wymagalne. Spółka powinna je zaspokoić zgodnie z treścią zobowiązania. Wierzycielom roszczeń niewymagalnych, powstałych przed ogłoszeniem uchwały o obniżeniu kapitału zakładowego i zgłoszonych w terminie trzech miesięcy od ogłoszenia, należy udzielić zabezpieczenia, o ile uprawdopodobnią, że obniżenie kapitału zagraża ich roszczeniom, a także, że nie otrzymali od spółki stosownego zabezpieczenia (art. 456 par. 2 k.s.h.).
 

Ad. 5) Zgoda na pożyczkę dla zarządców

Według nowego art. 15 §2 k.s.h. zawarcie przez spółkę zależną umowy kredytu, pożyczki, poręczenia czy innej podobnej z członkiem zarządu, prokurentem albo likwidatorem spółki dominującej (albo na ich rzecz) wymaga zgody wspólników spółki dominującej. Poprzednio zgodę wyrażała rada nadzorcza spółki zależnej. Rzecz dotyczy zarówno spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i akcyjnych. W pierwszym wypadku, akceptacji udziela zgromadzenie wspólników, a w drugim walne zgromadzenie akcjonariuszy. Decyzja może być podjęta na zgromadzeniu przed dokonaniem czynności przez spółkę lub w ciągu dwóch miesięcy po złożeniu oświadczenia przez spółkę zależną (art. 17 par. 2 k.s.h.).

Specjalista d.s. prawnych
Katarzyna Goncerz