Kiedy zarząd nie może reprezentować spółki z o.o.?

Warszawa - 20 grudnia 2010

Według obowiązujących przepisów osoba prawna działa przez swoje organy. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością takim organem jest zarząd spółki. Zgodnie z art. 201 § 1 kodeksu spółek handlowych zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. W obrocie prawnym występują jednak sytuacje szczególne, kiedy to zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością już z mocy prawa jest wyłączony od reprezentowania spółki.

 

Sytuację taką przewiduje art. 210 kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z tym przepisem, w umowie między spółką a członkiem zarządu, a także w sporze pomiędzy spółką a członkiem zarządu, spółkę może reprezentować rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. Powyższe uregulowanie jest szczególnie istotne w przypadku np. zawierania umowy o pracę z członkiem zarządu. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 stycznia 2010 r. (sygn. akt I UK 281/09) umowa o pracę zawarta z członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez osobę nieumocowaną do tej czynności jest bezwzględnie nieważna (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. i art. 210 k.s.h.). Jednocześnie w innym orzeczeniu Sąd Najwyższy wyjaśnił, że: W świetle art. 210 § 1 k.s.h. dopuszczalne jest umocowanie przez zgromadzenie wspólników członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do zawarcia umowy o pracę z innym członkiem zarządu (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II UZP 5/10).

W przywołanym powyżej postanowieniu z dnia 7 kwietnia 2010 r. Sąd Najwyższy zakwestionował stanowisko doktryny prawa opowiadające się przeciwko dopuszczalności ustanowienia pełnomocnikiem zgromadzenia wspólników członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Takie stanowisko zajmuje między innymi: A. Szumański ([w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, M. Tarska, Kodeks spółek handlowych. Komentarz; art. 151-300, Tom II, Warszawa 2005, s. 525); M. Litwińska, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2002, s. 520-521). Zarówno Sąd Najwyższy, jak i Naczelny Sąd Administracyjny bardzo wyraźnie stoją na stanowisku, że pełnomocnikiem spółki do zawarcia umowy pomiędzy daną spółką a członkiem zarządu może być inny członek zarządu występujący w umowie jako pełnomocnik powołany uchwałą wspólników.


W odniesieniu do zawierania umów o pracę z członkami zarządu warto jeszcze wyjaśnić relację pomiędzy art. 210 kodeksu spółek handlowych - wymagającym by w umowie między spółką a członkiem zarządu spółkę reprezentowała rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników, a przepisami kodeksu pracy odnośnie zawierania takich umów. Zgodnie z art 3¹ § 1 kodeksu pracy: za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba. W wyroku z dnia 4 sierpnia 2009 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt I PK 42/09) wyjaśnił, że art. 210 k.s.h. jest przepisem szczególnym wobec ogólnie obowiązującej regulacji wynikającej z art. 3¹ § 1 k.p. Rozstrzygnięcie, który ze wskazanych w art. 210 § 1 k.s.h. podmiotów (rada nadzorcza czy pełnomocnik) reprezentuje spółkę wobec członków zarządu, może być dokonane w wewnętrznych aktach spółki (w umowie spółki z o. o., uchwale zgromadzenia wspólników). W razie braku takiej regulacji spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (w której została powołana rada nadzorcza) w sprawach z zakresu prawa pracy wobec członków jej zarządu może być - co do zasady - reprezentowana zarówno przez radę nadzorczą, jak i przez pełnomocnika powołanego uchwałą zgromadzenia wspólników.

Wojciech Madeja
Kierownik Departamentu Szkoleń i Publikacji