Kolejna nowelizacja ustawy o swobodzie działalności gospodarczej

Katowice - 25 marca 2009

Dnia 7 marca 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97). Nowela ta koncentruje się wokół trzech obszarów: "jednego okienka", "zero okienka" oraz ograniczenia kontroli w przedsiębiorstwach.

Nowelizacja wprowadziła następujące zmiany:
Po pierwsze, przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku do ewidencji działalności gospodarczej. Ta zmiana nie dotyczy jednak spółek prawa handlowego, które to mogą podjąć działalność gospodarczą po zarejestrowaniu w Krajowym Rejestrze Przedsiębiorców.

Po drugie, wprowadzona zostanie zasada "jednego okienka” (zgodnie z ustawą wchodzi w życie 31 marca 2009 r.), która umożliwi osobom chcącym założyć firmę składanie jednego wniosku rejestrującego działalność gospodarczą w jednym urzędzie gminy, zamiast obecnych czterech. Przy czym "jedno okienko” będzie rozwiązaniem przejściowym, przygotowującym urzędy i przedsiębiorców do wprowadzenia zasady "zero okienka”. Koncepcja "zero okienka” (wejdzie w życie 1 lipca 2011 r.) to z kolei system, który pozwoli na założenie firmy przez Internet (on-line), bez konieczności wizyty w urzędzie. Wówczas proces rejestracji będzie przebiegał następująco:
przedsiębiorca wypełnia jeden wniosek, tzw. wniosek zintegrowany, składa go przez Internet (z podpisem elektronicznym) lub w dowolnym urzędzie gminy, a system informatyczny przekazuje dane urzędom zajmującym się rejestracją działalności gospodarczej.
Informacje z wypełnionych przez firmy wniosków będą gromadzone w systemie Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). CEIDG oprócz funkcji ewidencyjnej, ma za zadanie pełnić funkcję informacyjną, gdyż ma udostępniać na stronie internetowej dane o przedsiębiorcach – osobach fizycznych. Jednak przypomnieć należy, że zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą system rejestracji firm w jednym okienku powinien w Polsce funkcjonować już od początku 2007 roku.

Po trzecie, nowela przedstawia nowe podejście do przeprowadzania kontroli w firmach. Kluczowa zmiana dotyczy przede wszystkim określenia przedmiotu kontroli - ustawa wskazuje, że nie powinien być nim przedsiębiorca, a jedynie wykonywana przez niego działalność gospodarcza.
Ponadto kontrole mają być krótsze i dostosowane do wielkości firmy. Dlatego w trakcie roku czas trwania wszystkich kontroli nie będzie mógł przekroczyć: 12 dni roboczych u mikroprzedsiębiorców, 18 dni roboczych u małych przedsiębiorców, 24 dni roboczych u średnich przedsiębiorców, 48 dni roboczych u pozostałych przedsiębiorców.
Kontrolerzy będą musieli powiadamiać przedsiębiorcę o zamiarze przeprowadzenia kontroli, z wyjątkiem szczególnych przypadków. Wówczas kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.
Przedsiębiorca będzie mógł wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania kontroli z naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (np. w momencie przekroczenia limitu czasu trwania kontroli). Sprzeciw będzie można wnieść w ciągu 3 dni roboczych od daty rozpoczęcia czynności kontrolnych. Wniesienie tego sprzeciwu powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o jego wniesieniu. Sprzeciw ma być rozpatrywany w terminie 3 dni roboczych od daty jego otrzymania. Jego rozpatrzenie ma kończyć wydanie postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych lub ich kontynuowaniu. Na postanowienie przedsiębiorcy będzie przysługiwać zażalenie. Na czas rozpatrywania sprzeciwu dowody mające związek z zakresem kontroli zostaną zabezpieczone. Jednocześnie dowody zgromadzone przez organ kontroli z naruszeniem prawa, nie będą mogły stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karnoskarbowym, dotyczącym przedsiębiorcy.
Ponadto przedsiębiorcy, który poniósł rzeczywistą szkodę wskutek kontroli przeprowadzonej niezgodnie z przepisami, będzie przysługiwać odszkodowanie.

Katarzyna Goncerz
specjalista ds. prawnych