Nowelizacja k.p.c. cz. II - Zmiany przepisów dotyczących środków zaskarżenia

Warszawa - 30 marca 2012

Kontynuujemy omówienie najnowszych zmian w procedurze cywilnej. Wchodząca w życie 3 maja 2012 r. nowelizacja przepisów kodeksu postępowania cywilnego wprowadza ciekawe zmiany niektórych przepisów dotyczących środków zaskarżenia.

  1. Wniesienie apelacji bezpośrednio do sądu drugiej instancji - zniesienie dotychczasowego rygoryzmu w tym zakresie. Zasada polegająca na tym, że apelację wnosi się za pośrednictwem sądu pierwszej instancji nie ulega zmianie, jednak nowelizacja łagodzi rygorystyczny skutek wniesienia apelacji bezpośrednio do sądu drugiej instancji. W świetle dotychczasowych przepisów oraz praktyki sądów wniesienie apelacji bezpośrednio do sądu drugiej instancji było równoznaczne z wniesieniem apelacji do sądu niewłaściwego, czego konsekwencją było z reguły naruszenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Nowela dodaje do art. 369 k.p.c. nowy § 3, według którego termin do wniesienia apelacji uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła apelację do sądu drugiej instancji. W takim wypadku sąd ten niezwłocznie przesyła apelację do sądu, który wydał zaskarżony wyrok celem przeprowadzenia postępowania międzyinstancyjnego.

  2. Wprowadzenie możliwości zaskarżenia orzeczenia sądu drugiej instancji o uchyleniu wyroku sądu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Nowelizacja rozszerza katalog orzeczeń sądu drugiej instancji, na które będzie przysługiwało zażalenie do Sądu Najwyższego. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 3941 §11 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego będzie przysługiwało także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tej zmiany wskazano, że z przeprowadzonych badań wynikło, że instytucja uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania jest nadużywana. Obowiązujący model postępowania cywilnego zakłada, że druga instancja stanowi instancję merytoryczną, w ramach której rozstrzygnięcie sprawy powinno nastąpić od nowa i zakończyć się wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia kończącego spór pomiędzy stronami. Zbyt częste uciekanie się do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania prowadziło do wypaczenia tego założenia i przedłużenia postępowania. Co ciekawe nowelizacja nie przewiduje ograniczenia dopuszczalności rozważanego zażalenia do spraw kasacyjnych.

  3. Zwiększenie dostępu do Sądu Najwyższego - zmiana podstaw skargi kasacyjnej.  Dotychczasowe przepisy przewidują, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach gospodarczych, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 75.000 zł. W związku z likwidacją postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych zmianie ulegną także przesłanki dopuszczalności kasacji związane z wartością przedmiotu sporu. Od 3 maja 2012 r., zgodnie z nowym brzmieniem art. 3982 §1 k.p.c., skarga kasacyjna będzie niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 50.000 zł, a w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż 10.000 zł. Powyższa zmiana w oczywisty sposób rozszerza dostęp do Sądu Najwyższego w sprawach, w których o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje kryterium wartości przedmiotu sporu.

 

Opracował:
Wojciech Madeja