Nowelizacja k.p.c. cz. III - Wpływ ogłoszenia upadłości na postępowanie cywilne

Warszawa - 12 kwietnia 2012

 

Wchodząca w życie 3 maja 2012 r. nowelizacja uchyla art. 1821 k.p.c., który przewiduje umorzenie procesu cywilnego w przypadku ogłoszenia upadłości pozwanego obejmującej likwidację jego majątku. Powyższe rozwiązanie oparto na błędnym założeniu, że żaden proces cywilny, w którym pozwany został postawiony w stan upadłości obejmującej likwidację jego majątku, nie może być kontynuowany. Tymczasem, zgodnie z przepisami Prawa upadłościowego i naprawczego, kontynuacja procesu jest niedopuszczalna tylko wtedy, gdy jego przedmiotem jest wierzytelność (tj. roszczenie wynikające ze stosunków obligacyjnych) podlegająca zgłoszeniu do masy. Natomiast nie dotyczy to procesów, w których dochodzone są roszczenia wynikające z praw podmiotowych bezwzględnych (np. roszczeń o zaniechanie naruszenia praw własności intelektualnej, itp.). Procesy takie muszą być kontynuowane także po ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, ponieważ uprawnionemu, który nie jest w tym przypadku wierzycielem upadłościowym, nie przysługuje żadna ochrona jego praw w postępowaniu upadłościowym. W praktyce art. 1821 k.p.c. stał się podstawą do umarzania wszelkich procesów wskutek ogłoszenia upadłości pozwanego obejmującej likwidację jego majątku. Praktyka taka nie była jednak prawidłowa. Umorzenie postępowania wskutek ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku pozwanego, nawet w przypadku wierzytelności podlegających zgłoszeniu do masy upadłości, bardzo często rodziło niepożądane konsekwencje dla wierzyciela. Tak było w razie odmowy wciągnięcia wierzytelności na listę wierzytelności, uchylenia lub umorzenia postępowania upadłościowego. W takiej sytuacji wierzyciel, któremu umorzono postępowanie, musi ponownie wytoczyć proces, co wiąże się z ponoszeniem przez niego dodatkowych kosztów.

Nadchodząca nowelizacja rozwiązuje ten problem poprzez uchylenie wyżej opisanego art. 1821 k.p.c. W rezultacie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku postępowanie będzie ulegało zawieszeniu. Po zawieszeniu postępowania, w przypadku roszczeń niepodlegających zgłoszeniu do masy, podjęcie zawieszonego postępowania nastąpi z udziałem syndyka albo zarządcy masy upadłości. Natomiast w przypadku zawieszonego postępowania dotyczącego wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości, w razie odmowy wciągnięcia wierzytelności na listę w postępowaniu upadłościowym, nastąpi podjęcie zawieszonego postępowania z udziałem syndyka masy upadłości, na podstawie art. 145 Prawa upadłościowego i naprawczego. Natomiast jeśli wierzytelność zostanie wciągnięta na listę w postępowaniu upadłościowym, to zawieszony proces ulegnie umorzeniu na podstawie art. 355 k.p.c. z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku.

 

Opracował:
Wojciech Madeja