Ochrona pracowników w wieku przedemerytalnym w razie ogłoszenia upadłości pracodawcy z możliwością zawarcia układu

Warszawa - 7 grudnia 2010

Kodeks pracy przewiduje szczególną ochronę pracowników, którym brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia im uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku (art. 39 Kodeksu Pracy). Powyższa ochrona jest wyłączona w przypadku ogłoszenia upadłości pracodawcy, na mocy art. 41(1) §1 Kodeksu Pracy.


Upadłość przedsiębiorcy (pracodawcy) może przybrać dwie formy: upadłości z możliwością zawarcia układu lub upadłości zmierzającej do likwidacji przedsiębiorstwa (upadłość likwidacyjna). Przepisy kodeksu pracy nie wskazują, do którego z przypadków upadłości odnosi się wyłączenie ochrony pracowników w wieku przedemerytalnym. Z literalnego brzmienia przepisu mogłoby wynikać, że wyłączenie ochrony pracowników w wieku przedemerytalnym ma zastosowanie zarówno w przypadku ogłoszenia upadłości likwidacyjnej, jak i upadłości z możliwością zawarcia układu.


W wyroku z dnia 9 stycznia 2001 r. Sąd Najwyższy (I PKN 171/00, OSNP 2002/16/379) wskazał, że: „Od dnia ogłoszenia upadłości przestają pracodawcę obowiązywać przepisy ograniczające możliwość wypowiadania i rozwiązywania umów o pracę, a ogłoszenie upadłości jest wystarczającą przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę”. Tym samym Sąd Najwyższy dopuścił możliwość wypowiedzenia umowy o pracę osobie podlegającej szczególnej ochronie, np. ochronie przedemerytalnej. Powyższe orzeczenie odwoływało się jeszcze do prawa upadłościowego z 1934 r. (Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 czerwca 1934 r. - Prawo upadłościowe).

W późniejszym wyroku z dnia 4 kwietnia 2007 r. Sąd Najwyższy (III PK 1/07 OSNP 2008/11-12/164) uznał, że przepis art. 41(1) § 1 k.p., wyłączający m.in. ochronę pracowników w wieku przedemerytalnym, nie ma zastosowania w przypadku ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu.

Ostateczne wątpliwości rozstrzyga uchwała Sądu Najwyższego z 16 marca 2010 r. (I PZP 2/10, OSNP 2010/17-18/206). W powyższej uchwale Sąd Najwyższy potwierdził, że wyłączenie szczególnej ochrony pracowników znajdujących się w wieku przedemerytalnym nie ma zastosowania w przypadku ogłoszenia wobec pracodawcy upadłości z możliwością zawarcia układu.


Wojciech Madeja
Kierownik Departamentu Szkoleń i Publikacji