Pozwy zbiorowe - nowe narzędzie dochodzenia roszczeń

Warszawa - 6 sierpnia 2010

W dniu 19 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym, wprowadzająca instytucję pozwu zbiorowego.
Przedmiotem regulacji ustawy jest tryb postępowania w sprawach, które dotyczą dochodzenia roszczeń jednego rodzaju przez grupę co najmniej dziesięciu osób.


Skumulowane roszczenia wielu osób, które poniosły szkodę w efekcie jednego zdarzenia, można objąć jednym postępowaniem grupowym, o ile oparte są na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej. Zasadnicze znaczenie dla wniesienia pozwu zbiorowego ma więc fakt jednorodzajowości roszczeń osób będących członkami grupy. Uzasadnione jest to tym, że bardziej efektywne jest wszczęcie jednego postępowania w ramach procesu grupowego, niż wszczynanie osobnych drobniejszych postępowań.


Pozew zbiorowy można wystosować zarówno przeciwko osobie fizycznej, firmie, przedsiębiorstwu, jak również przeciwko urzędowi czy Skarbowi Państwa. Są to bardzo korzystne zmiany w prawie dla pozywających, którzy znacznie zwiększyli tym samym szanse na wygranie swojej sprawy, a co się z tym wiąże – na otrzymanie odszkodowania.


Składający taki pozew muszą jednak spełnić wymogi proceduralne, warunkujące uwzględnienie pozwu przez sąd. Jak zostało na wstępie zaznaczone, pozew może złożyć grupa co najmniej dziesięciu osób, którzy zostali pokrzywdzeni przez tę samą osobę, instytucję państwową czy firmę. Powództwo w imieniu grupy wytacza jej reprezentant, który może być członkiem grupy, bądź też powiatowy (miejski) rzecznik praw konsumentów w zakresie powierzonych uprawnień. W postępowaniu przed sądem obowiązuje przymus adwokacko-radcowski, co oznacza, że reprezentantem grupy w postępowaniu sądowym może być tylko adwokat albo radca prawny.

Sąd na rozprawie rozstrzyga o dopuszczalności postępowania grupowego i odrzuca pozew, jeśli sprawa nie podlega rozpoznaniu w postępowaniu grupowym. Jeśli sąd nie odrzuci pozwu to wówczas wydaje postanowienie o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu grupowym. Po uprawomocnieniu się postanowienia sąd ogłasza wytoczenie powództwa w postępowaniu grupowym. Wówczas mogą przystąpić do grupy jeszcze inne osoby, które również czują się poszkodowane. Do grupy przystępuje się przez złożenie oświadczenia reprezentantowi grupy.

Pomimo, że w Polsce instytucja pozwu zbiorowego funkcjonuje od niedawna, to na pewno z biegiem czasu będzie nabierać coraz większego znaczenia, mając na względzie fakt, że dzięki pozwom zbiorowym koszty postępowania (które wynoszą 2% wartości odszkodowania) są rozkładane na wszystkich uczestników grupy. W przypadku pozwów indywidualnych koszty postępowania wynoszą 5% wartości odszkodowania.


Przemysław Dziąg