Prawo medyczne - nowy tryb ustalania szkód medycznych

Warszawa - 27 lipca 2011

Od 1 stycznia 2012 r. wejdą w życie przepisy ustanawiające nowy, dodatkowy tryb dochodzenia roszczeń związanych z błędami w sztuce medycznej. W ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta prowadzono rozdział pt.: "Zasady i tryb ustalania odszkodowania i zadośćuczynienia w przypadku zdarzeń medycznych". Założeniem wprowadzenia nowego trybu było stworzenie każdemu pacjentowi możliwości dochodzenia odszkodowania z tytułu błędu medycznego bez konieczności występowania na drogę sądową. Wnioski o ustalenie zdarzenia medycznego będzie rozstrzygała wojewódzka komisja do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych powoływana przez wojewodę. Celem postępowania przed wojewódzką komisją będzie ustalenie, czy zdarzenie, którego następstwem była szkoda majątkowa lub niemajątkowa, stanowiło zdarzenie medyczne. Postępowanie to ma mieć charakter postępowania ugodowo-mediacyjnego i będzie dwuetapowe. Warto wskazać, że wojewódzka komisja nie będzie badać takich kwestii jak rozmiar szkody, adekwatny związek przyczynowy, a także nie będzie ustalać wysokości odszkodowania albo zadośćuczynienia. Komisja będzie stwierdzać zaistnienie zdarzenia medycznego lub brak takowego.

W świetle w/w przepisów "zdarzeniem medycznym" jest:

  1. zakażenie pacjenta biologicznym czynnikiem chorobotwórczym;
  2. uszkodzenie ciała;
  3. spowodowanie rozstroju zdrowia pacjenta;
  4. spowodowanie śmierci pacjenta będące następstwem czynności niezgodnych z aktualną wiedzą medyczną.

Taką czynnością może być:

  • diagnoza, jeżeli spowodowała ona niewłaściwe leczenie albo opóźniła właściwe leczenie, przyczyniając się do rozwoju choroby;
  • leczenie, w tym wykonanie zabiegu operacyjnego;
  • zastosowanie produktu leczniczego lub wyrobu medycznego.

 

Uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie zdarzenia medycznego będzie pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy. W przypadku śmierci pacjenta, uprawnieni będą spadkobiercy pacjenta. Spadkobiercy muszą wskazać jednego ze spadkobierców, który reprezentuje pozostałych w postępowaniu przed komisją. Wniosek będzie można wnieść w terminie jednego roku od dnia, w którym podmiot składający wniosek dowiedział się o zdarzeniu medycznym. Termin ten nie może być jednak dłuższy niż trzy lata od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie. Wniosek będzie podlegał opłacie w wysokości 200 zł. Złożenie wniosku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczeń wynikających ze zdarzeń medycznych objętych wnioskiem. W przypadku śmierci pacjenta, termin do złożenia wniosku nie biegnie do dnia zakończenia postępowania spadkowego.

Składając wniosek pacjent lub inny uprawniony powinien wskazać propozycję wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia, którego się domaga, mając na uwadze, że maksymalna wysokość wspomnianych świadczeń nie może przekroczyć:

  • w razie zakażenia, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia pacjenta - 100.000 zł;
  • w razie śmierci pacjenta - 300.000 zł.

Kompletny i należycie opłacony wniosek, wojewódzka komisja do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych przekazuje niezwłocznie kierownikowi szpitala, z którego działalnością wiąże się wniosek pacjenta oraz ubezpieczycielowi szpitala. Kierownik szpitala oraz ubezpieczyciel przedstawiają stanowisko w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku wraz z dowodami na poparcie swojego stanowiska. Nieprzedstawienie stanowiska jest równoznaczne z akceptacją wniosku pacjenta w zakresie dotyczącym okoliczności w nim wskazanych oraz proponowanej wysokości odszkodowania i zadośćuczynienia.

Kadencja wojewódzkiej komisji wynosi 6 lat. W skład wojewódzkiej komisji wchodzi 16 członków, posiadających wiedzę w zakresie praw pacjenta w tym:

  • 8 członków posiadających wyższe wykształcenie w dziedzinie nauk medycznych, wykonujących zawód medyczny przez okres co najmniej 5 lat albo posiadających stopień naukowy doktora w dziedzinie nauk medycznych;
  • 8 członków posiadających wyższe wykształcenie w dziedzinie nauk prawnych, którzy przez okres co najmniej 5 lat byli zatrudnieni na stanowiskach związanych ze stosowaniem lub tworzeniem prawa albo posiadają stopień naukowy doktora w dziedzinie nauk prawnych.


W posiedzeniach wojewódzkiej komisji, z wyjątkiem tej części posiedzenia, w trakcie której odbywa się narada i głosowanie nad orzeczeniem, może uczestniczyć podmiot składający wniosek oraz przedstawiciel podmiotu prowadzącego szpital oraz ubezpieczyciela szpitala. Wojewódzkie komisje orzekają w składzie 4-osobowym. Orzeczenie wojewódzkiej komisji zapada większością co najmniej 3/4 głosów w obecności wszystkich członków składu orzekającego. Jest ono wydawane nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Wojewódzka komisja po naradzie wydaje w formie pisemnej orzeczenie o zdarzeniu medycznym albo stwierdza jego brak. Orzeczenie wymaga uzasadnienia.

Orzeczenie komisji wojewódzkiej będzie doręczane wszystkim podmiotom biorącym udział w postępowaniu. W terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia podmioty te mogą złożyć do wojewódzkiej komisji umotywowany wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co rozpoczyna drugi etap postępowania. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wojewódzka komisja rozpatruje w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania. W rozpatrywaniu tego wniosku nie mogą uczestniczyć członkowie składu orzekającego, którzy wydali zaskarżone orzeczenie.


Ubezpieczyciel w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia wojewódzkiej komisji o zdarzeniu medycznym wydanego w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zobowiązany do przedstawienia wnioskodawcy propozycji odszkodowania i zadośćuczynienia. Propozycja nie może być wyższa niż maksymalna wysokość odszkodowania i zadośćuczynienia (w razie zakażenia, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia pacjenta 100.000 zł, w razie śmierci 300.000 zł).
W przypadku gdy ubezpieczyciel nie przedstawi w terminie 30 dni propozycji odszkodowania i zadośćuczynienia, jest on obowiązany do ich wypłaty w wysokości określonej we wniosku pacjenta z zastrzeżeniem wyżej opisanych ograniczeń kwotowych. W takim przypadku wojewódzka komisja wystawia zaświadczenie, w którym stwierdza złożenie wniosku o ustalenie zdarzenia medycznego, wysokość odszkodowania lub zadośćuczynienia oraz fakt nieprzedstawienia przez ubezpieczyciela propozycji odszkodowania lub zadośćuczynienia. Zaświadczenie komisji wojewódzkiej ma stanowić tytuł wykonawczy podlegający egzekucji na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.
W razie złożenia przez ubezpieczyciela propozycji wypłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia, pacjent lub inny uprawniony podmiot w terminie 7 dni od dnia otrzymania propozycji ubezpieczyciela składa za pośrednictwem wojewódzkiej komisji oświadczenie o przyjęciu propozycji albo o jej odrzuceniu. W razie przyjęcia propozycji ubezpieczyciela pacjent zrzeka się wszelkich roszczeń o odszkodowanie i zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę mogących wynikać ze zdarzeń uznanych przez wojewódzką komisję za zdarzenie medyczne w zakresie szkód, które ujawniły się do dnia złożenia wniosku. Oświadczenie, złożone przez spadkobiercę reprezentującego pozostałych spadkobierców, jest skuteczne wobec pozostałych. W takim przypadku propozycja odszkodowania i zadośćuczynienia przedstawiona przez ubezpieczyciela stanowi tytuł wykonawczy podlegający egzekucji na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Na zakończenie warto wskazać że przedstawienie przez ubezpieczyciela propozycji lub wypłata przez niego odszkodowania lub zadośćuczynienia na podstawie wyżej opisanych przepisów nie oznacza uznania roszczenia dla celów jego dochodzenia w postępowaniu cywilnym.


Opracował:
Wojciech Madeja