Przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę kapitałową

Warszawa - 1 lipca 2011

Dnia 1 lipca 2011 roku weszła w życie większość przepisów Ustawy o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców. Przedmiotowa ustawa nowelizuje około 70 różnych aktów rangi ustawowej poczynając od Ustawy o systemie oświaty, na Ustawie o nawozach i nawożeniu kończąc.
Jedną z najciekawszych zmian zapisanych w Ustawie o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców jest możliwość przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w spółkę kapitałową. Wprowadzone zmiany mają na celu wypełnienie systemowej luki prawnej i umożliwienie przedsiębiorcy będącemu osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą (przedsiębiorcy przekształcanemu) przekształcenie w jednoosobową spółkę kapitałową (spółkę przekształconą). Przedsiębiorca przekształcany stanie się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki do rejestru. Jednocześnie właściwy organ ewidencyjny z urzędu wykreśli przedsiębiorcę przekształcanego z ewidencji działalności gospodarczej.

Skutkiem przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną w spółkę kapitałową będzie sukcesja uniwersalna. Powyższe oznacza, że spółce przekształconej przysługiwać będą wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego. Jednocześnie spółka przekształcona pozostanie podmiotem zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały udzielone przedsiębiorcy przed jego przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi będzie stanowiła inaczej. Wprowadzona regulacja ma zapobiec utracie przez przedsiębiorcę przekształcanego posiadanych przez niego koncesji czy ulg, o które już jako spółka przekształcona nie będzie musiał się ponownie ubiegać, gdyż przejdą one automatycznie na nowo powstałą formę prawną (spółkę akcyjną lub spółkę z o.o.). Taka regulacja ma powodować powstanie oszczędności, gdyż wyeliminuje dodatkowe koszty, na jakie narażona byłaby spółka w sytuacji ponownego ubiegania się o koncesję czy zezwolenie.

Sukcesja uniwersalna nie obejmuje praw i obowiązków na płaszczyźnie prawa podatkowego, co potwierdza brak stosownych regulacji w ustawie - Ordynacja podatkowa. Brak sukcesji podatkowej wynika z faktu, że osoba fizyczna wraz z przekształceniem nie traci bytu prawnego. Osoba ta nadal pozostaje podatnikiem, na którym ciąży obowiązek zapłaty zobowiązań podatkowych powstałych przed przekształceniem. Ponadto proponowane w Kodeksie spółek handlowych uregulowania wskazują, że sukcesja uniwersalna nie będzie miała również zastosowania do przejęcia przez przekształconą spółkę kapitałową uprawnień przysługujących osobie fizycznej jako płatnikowi. Skutkiem przekształcenia będzie również to, iż z dniem przekształcenia przedsiębiorca przekształcany staje się wspólnikiem spółki przekształconej.

Do przekształcenia przedsiębiorcy niezbędne będzie:

  1. sporządzenie w formie aktu notarialnego planu przekształcenia przedsiębiorcy zawierającego co najmniej ustalenie wartości bilansowej majątku przedsiębiorcy przekształcanego na określony dzień w miesiącu poprzedzającym sporządzenie planu przekształcenia przedsiębiorcy wraz z załącznikami i opinią biegłego rewidenta;
  2. złożenie w formie aktu notarialnego oświadczenia o przekształceniu przedsiębiorcy, które powinno określać: typ spółki, w jaki przedsiębiorca przekształcany zostaje przekształcony, wysokość kapitału zakładowego, nazwiska i imiona członków zarządu spółki przekształconej;
  3. powołanie członków organów spółki przekształconej;
  4. podpisanie aktu założycielskiego (statutu) spółki przekształconej;
  5. dokonanie w rejestrze wpisu spółki przekształconej i wykreślenie przedsiębiorcy z ewidencji działalności gospodarczej.

Plan przekształcenia będzie należało poddać badaniu przez biegłego rewidenta w zakresie poprawności i rzetelności. Sąd rejestrowy właściwy według siedziby przedsiębiorcy przekształcanego wyznacza, na wniosek przedsiębiorcy przekształcanego, biegłego rewidenta. W uzasadnionych przypadkach sąd może wyznaczyć dwóch albo większą liczbę biegłych. Wniosek o przekształcenie do rejestru wnosi zarząd spółki przekształconej.


Odpowiedzialność za zobowiązania:
Osoba fizyczna (przedsiębiorca przekształcany) będzie odpowiadać wobec osób trzecich solidarnie wraz ze spółką przekształconą za szkody powstałe w okresie przekształcenia wyrządzone działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem, aktem założycielskim (statutem), chyba że nie ponosi winy. Ponadto osoba fizyczna (przedsiębiorca przekształcany) będzie ponosiła solidarną odpowiedzialność ze spółką przekształconą za zobowiązania przedsiębiorcy przekształconego powstałe przed dniem przekształcenia, przez okres trzech lat, licząc od tego dnia.

Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe:
Jednoosobowa spółka kapitałowa powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z tą osobą fizyczną za powstałe do dnia przekształcenia zaległości podatkowe przedsiębiorcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Mniejsze opłaty:
Ustawa o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców obniża także koszty związane z rejestracją nowych podmiotów w Krajowym Rejestrze Sądowym. Do dnia 30 czerwca 2011 r. wniosek o wpis spółki do rejestru przedsiębiorców podlegał opłacie w wysokości 1.000 zł - w przypadku spółek kapitałowych lub w wysokości 750 zł - w przypadku spółek osobowych. Każdy kolejny wpis - np. związany ze zmianami w spółce wiązał się z obowiązkiem wniesienia opłaty w wysokości 400 zł. Obowiązująca od 1 lipca 2011r. nowelizacja ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych obniża koszty sądowe wpisu do 500 zł, a także koszty związane z dokonaniem zmiany we wpisie do 250 zł.

opracował:
Wojciech Madeja