Przekształcenie spółdzielni pracy w spółkę handlową. Część I

Warszawa - 18 lipca 2011

W dotychczasowej praktyce przekształcenie spółdzielni, w drodze wniesienia ich majątku do spółki kapitałowej, spotykało się w praktyce orzeczniczej z zarzutem obejścia prawa (art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego). Surowe stanowisko Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 13 grudnia 2000 r. sygn.akt III CZP 43/00) powodowało, że niektóre spółdzielnie podejmowały próby przekształcenia w spółki, np. przez wnoszenie do spółki tylko części majątku, ale i takie działania na gruncie obowiązującego prawa natrafiały na negatywną ocenę sądów. Mimo, że żaden przepis ustawy nie zabraniał przekształceń formy prawnej prowadzonej przez osoby prawne w drodze wniesienia całego przedsiębiorstwa do spółki handlowej i stopniowego wygaszania działalności w podmiocie przekształcanym, orzecznictwo Sądu Najwyższego zamknęło tego rodzaju ścieżkę transformacji, ustanawiając wymóg zachowania przez spółdzielnię takiej części majątku, aby mogła ona kontynuować nadal dotychczasową działalność statutową. Próby przekształcenia spółdzielni pracy oparte na zasadzie wolności umów doznały dalszych ograniczeń w następstwie wyroku SN z dnia 20 czerwca 2007 r. sygn. akt V CSK 196/07, w którym orzeczono, że utworzenie przez członków spółdzielni spółki z o. o. na bazie jej majątku "jest możliwe jedynie w drodze likwidacji spółdzielni (...)".

W dniu 1 lipca 2011 r. weszła w życie Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców, wprowadzając nowele do Ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze. Uchwalona nowelizacja dopuszcza możliwość przekształcenia spółdzielni pracy w spółkę handlową. Spółdzielnia pracy to taki rodzaj spółdzielni która prowadzi wspólne przedsiębiorstwo (działalność gospodarczą) w oparciu o osobistą pracę członków spółdzielni.

W Prawie spółdzielczym dodano dział pt. "Przekształcenia spółdzielni pracy". Przekształcenie spółdzielni pracy w spółkę handlową następuje z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru (dzień przekształcenia). Jednocześnie sąd rejestrowy z urzędu wykreśla z rejestru spółdzielnię. Podobnie jak przy przekształceniu jednoosobowych przedsiębiorstw w spółki kapitałowe przyjęto zasadę sukcesji uniwersalnej. Spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółdzielni, w szczególności spółka przekształcona jest podmiotem zezwoleń, koncesji oraz ulg, które przysługiwały spółdzielni przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowią inaczej. Członkowie spółdzielni uczestniczący w przekształceniu stają się z dniem przekształcenia wspólnikami spółki przekształconej.

Przekształcenie spółdzielni pracy w spółkę handlową wymaga:

  1. uchwały walnego zgromadzenia członków spółdzielni wszczynającej proces przekształcenia w spółkę;
  2. przygotowania planu przekształcenia;
  3. zbadania planu przekształcenia i sporządzenia opinii przez biegłego rewidenta wyznaczonego przez sąd
  4. rejestrowy;
  5. zawiadomienia członków spółdzielni o zamiarze podjęcia uchwały o przekształceniu spółdzielni w spółkę;
  6. uchwały walnego zgromadzenia członków spółdzielni o przekształceniu spółdzielni w spółkę;
  7. wezwania członków spółdzielni do złożenia oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej;
  8. powołania członków organów spółki przekształconej albo określenia wspólników prowadzących sprawy tej spółki lub reprezentujących ją na zewnątrz;
  9. zawarcia umowy spółki przekształconej albo podpisania statutu spółki przekształconej;
  10. wpisu spółki przekształconej do rejestru i wykreślenia z rejestru spółdzielni.
  11.  

Uchwała o wszczęciu procesu przekształcenia spółdzielni pracy w spółkę handlową wymaga większości 3/4 głosów oddanych w obecności co najmniej połowy uprawnionych do głosowania. W uchwale o wszczęciu procesu przekształcenia w spółkę handlową określa się typ spółki, w którą ma zostać przekształcona spółdzielnia pracy.

Plan przekształcenia przygotowuje zarząd spółdzielni pracy w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Plan przekształcenia powinien zawierać co najmniej:

  1. ustalenie wartości bilansowej majątku spółdzielni na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie członkom spółdzielni planu przekształcenia;
  2. zwięzłe przedstawienie motywów przekształcenia;
  3. określenie wartości udziałów przekształconej spółki i ilości udziałów w przekształconej spółce przypadającej na jeden udział członkowski w spółdzielni na podstawie sprawozdania finansowego.


Zarząd spółdzielni pracy ma obowiązek zawiadomić członków spółdzielni o zamiarze podjęcia uchwały o przekształceniu spółdzielni dwukrotnie, w odstępie nie krótszym niż 2 tygodnie i nie później niż na 1 miesiąc przed planowanym dniem podjęcia tej uchwały. Bieg powyższego terminu, liczy się od dnia pierwszego zawiadomienia.
Zawiadomienia członków spółdzielni o zamiarze podjęcia uchwały o przekształceniu spółdzielni powinny zawierać istotne elementy planu przekształcenia oraz opinii biegłego rewidenta, a także określać miejsce oraz termin, w których członkowie spółdzielni mogą zapoznać się z pełną treścią planu przekształcenia i opinii biegłego rewidenta. Ponadto do zawiadomienia powinien być dołączony projekt uchwały o przekształceniu oraz projekt umowy albo statutu spółki przekształconej.
Termin, w którym członkowie spółdzielni będą mogli się zapoznać z pełną treścią planu przekształcenia i opinii biegłego nie może być krótszy niż 2 tygodnie przed planowanym dniem podjęcia uchwały o przekształceniu.
Uchwała walnego zgromadzenia członków spółdzielni pracy o przekształceniu wymaga większości 3/4 głosów oddanych w obecności co najmniej połowy uprawnionych do głosowania.

Uchwała walnego zgromadzenia członków spółdzielni pracy o przekształceniu zawiera co najmniej:

  1. określenie typu spółki, w którą spółdzielnia zostaje przekształcona;
  2. określenie wysokości kwoty przeznaczonej na wypłaty dla członków spółdzielni nieuczestniczących w spółce przekształconej, która jest ustalana proporcjonalnie do udziałów przysługujących tym członkom i nie może przekroczyć 10% wartości bilansowej spółdzielni określonej w planie przekształcenia;
  3. nazwiska i imiona wspólników prowadzących sprawy spółki i mających reprezentować spółkę przekształconą, w przypadku przekształcenia w spółkę osobową albo nazwiska i imiona członków zarządu spółki przekształconej, w przypadku przekształcenia w spółkę kapitałową;
  4. zgodę na brzmienie umowy spółki przekształconej;
  5. określenie wysokości kapitału zakładowego, w przypadku przekształcenia w spółkę kapitałową albo wysokości sumy komandytowej, w przypadku przekształcenia w spółkę komandytową, albo wartości nominalnej akcji, w przypadku przekształcenia w spółkę komandytowo-akcyjną.
  6.  

W przypadku przekształcenia spółdzielni w spółkę komandytową albo spółkę komandytowo-akcyjną, uchwała o przekształceniu spółdzielni w spółkę wymaga dodatkowo zgody osób, które w spółce przekształconej mają być komplementariuszami. Pozostali członkowie spółdzielni uczestniczący w przekształceniu stają się komandytariuszami albo akcjonariuszami spółki przekształconej.


opracował:
Wojciech Madeja