Przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej w procesie cywilnym (przywrócenie terminu z art. 169 § 1 k.p.c.)

Warszawa - 21 sierpnia 2009

Z wnioskiem o rozstrzygnięcie tytułowego zagadnienia zwrócił się do Sądu Najwyższego Rzecznik Praw Obywatelskich. RPO wskazał, że w doktrynie jednolicie prezentowany jest pogląd dopuszczający prawną możliwość przywrócenia tygodniowego terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, podczas gdy w orzecznictwie Sądu Najwyższego zarysowały się w tej kwestii przeciwstawne kierunki interpretacyjne.


Odnosząc się do wniosku RPO Sąd Najwyższy wskazał, że terminy do dokonania czynności procesowych mogą mieć charakter przywracalny lub nieprzywracalny. Nieprzywracalny charakter mają terminy odznaczające się długością, np. roczny termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 169 § 4 k.p.c.) albo pięcioletni termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania (art. 408 k.p.c.). W przeciwieństwie do nich, terminy przywracalne charakteryzują się krótkimi czasookresami. Określony w art. 169 § 1 k.p.c. tygodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu - jak jednolicie przyjmuje się w piśmiennictwie - jest ustawowym przywracalnym terminem procesowym.


Zdaniem Sądu Najwyższego pogląd ten został zaakceptowany i przyjęty w judykaturze (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2001 r., IV CZ 163/01, z dnia 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00). Odmienne, lecz nietrafne, stanowisko w omawianej kwestii zaprezentował Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 października 1970 r. II CZ 121/70, (nie publikowanym) stwierdzając, że przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują możliwości przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu przewidzianego dla czynności procesowej.


Wyjaśniając jednak powyższe wątpliwości Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę, w której czytamy, że: "Określony w art. 169 § 1 k.p.c. tygodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jest ustawowym przywracalnym terminem procesowym. Termin ten podlega przywróceniu na zasadach ogólnych, od których przepisy kodeksu postępowania cywilnego nie przewidują wyłączenia.” (Uchwała z dnia 17 lutego 2009 r. Sąd Najwyższy III CZP 117/08).

 

Wojciech Madeja
Departament Szkoleń i Publikacji