Stalking w kodeksie karnym – nowelizacja

Warszawa - 26 marca 2011

Dnia 24 marca 2011 roku Prezydent RP podpisał nowelizację kodeksu karnego, która do katalogu czynów zabronionych wprowadza nowe przestępstwo - tzw. stalking, czyli uporczywe nękanie. W większości krajów europejskich zjawisko nękania (stalkingu) jest przestępstwem zaliczanym do kategorii tzw. przemocy emocjonalnej. Na gruncie dotychczasowych przepisów kodeksu karnego ściganie takich przestępstw było problematyczne lub niemożliwe. Zasadniczy problem polegał na tym, że zachowania sprawcy nękania (niezwykle dolegliwe dla ofiary) często nie były w ogóle przestępstwami, czy nawet wykroczeniami, np. wystawanie pod domem czy pracą, pisanie listów, zasypywanie SMS-ami czy mailami itp., a jednocześnie stanowiły dla ofiary znaczącą dolegliwość.


Nowelizacja wprowadza do kodeksu karnego przepis art. 190a. Zgodnie z literalnym brzmieniem § 1 tego przepisu: Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Na gruncie powyższego przepisu decydujące będzie rozumienie znamienia czasownikowego „nękanie”, którego wprowadzona nowelizacja nie definiuje. Słownikowe znaczenie tego pojęcia oznacza bezustanne niepokojenie, gnębienie, prześladowanie kogoś; nie dawanie wytchnienia, spokoju. Szkoda, że ustawodawca nie pokusił się o zdefiniowanie ,,nękania”, bowiem znamię to jest nieostre i jako takie będzie budzić poważne wątpliwości interpretacyjne w praktyce. Zgodnie z wprowadzoną nowelizacją tej samej karze, czyli do 3 lat pozbawienia wolności, podlega ten kto podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek lub inne jej dane osobowe w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.


Kwalifikowaną przez następstwo postać stalkingu przewiduje § 3 art 190a. Typ kwalifikowany przestępstwa to taki, co do którego ustawodawca przewidział surowszą odpowiedzialność karną ze względu na określone następstwo przestępstwa lub określony skutek przestępstwa. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w wyniku działań stalkera dojdzie do targnięcia się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia w dzienniku ustaw.

opracował:
Wojciech Madeja
Kierownik Departamentu Szkoleń i Publikacji