Uprawnienie podatnika do ubiegania się o zwrot VAT

Katowice - 28 stycznia 2009

Dnia 22 grudnia 2008 r. Polska przegrała przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości (ETS) (sygn. C414/07) w Luksemburgu sprawę dotyczącą możliwości odliczenia VAT od paliw do firmowych samochodów osobowych. Chodzi o samochody osobowe o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 3,5 tony używane w działalności gospodarczej.

Trybunał potwierdził, że wyłączenie prawa do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu paliwa do samochodów osobowych, zarówno wprowadzone 1 maja 2004 r. (dotyczące tzw. kratek), jak i to, które weszło w życie 22 sierpnia 2005 r. (dotyczące tzw. wzoru Lisaka), było niedopuszczalne. Mimo, iż wyrok ETS dotyczy tylko odliczania podatku od paliwa, pośrednio dotyczy także odliczania podatku w wypadku nabycia czy leasingu samochodów.
Zgodnie bowiem z prawem unijnym nowy kraj członkowski może po wejściu do Unii zachować tylko te ograniczenia, które obowiązywały przed jego akcesją. Chodzi o tzw. klauzulę stałości. Tymczasem Polska dwa razy po wejściu do UE zawężała prawo do odliczenia VAT dla przedsiębiorców.

Przed wejściem do UE firmy mogły odliczyć cały VAT od tzw. "samochodów z kratką" oraz paliwa do ich napędu, jeżeli dopuszczalna ładowność przekraczała 500 kg. Oznaczało to prawo odliczenia dla większości aut.
1 maja 2004 r. wprowadzono tzw. wzór Lisaka. Właściciele samochodów, które spełniały wzór Lisaka (w praktyce miały ładowność powyżej 697 kg.), mogli odliczyć pełen VAT zawarty w cenie auta oraz odliczyć go od paliwa wykorzystanego do takiego pojazdu. Jeśli nie, firma mogła odliczyć tylko 50 proc. VAT, ale nie więcej niż 5 tys. zł, bez prawa odliczania VAT od paliwa.
Kolejne ograniczenie nastąpiło 22 sierpnia 2005 r., gdyż wzór Lisaka został skreślony z ustawy o VAT. Nowe przepisy znacznie zawęziły katalog aut umożliwiających pełne odliczenie VAT. Znalazły się w nim m.in. pick-upy czy samochody z jednym rzędem siedzeń. Pozostali mogli odliczyć 60 proc. VAT od zakupu auta, ale nie więcej niż 6 tys. zł, także bez odliczania VAT od paliwa.

Wyrok ten oznacza de facto powrót do przepisów z 2004 r. i pełnej odliczalności VAT. W związku z tym przedsiębiorcy mogą się teraz ubiegać o zwrot podatku, jeżeli kupili samochód osobowy i używali go do prowadzenia działalności po 1 maja 2004 r. i nie odliczyli tego VAT od zakupu. Ponadto wszyscy, którzy wzięli auto w leasing, będą mogli ubiegać się o odliczenie VAT od rat leasingowych, a posiadacze samochodów z tzw. kratką będą mogli się starać o zwrot VAT od paliwa począwszy od 1 maja 2004 r. do chwili obecnej. Przy czym przedsiębiorcy musieli złożyć korekty deklaracji za 2004 r. do końca 2008 r. i mimo apelu przedsiębiorców Ministerstwo Finansów nie przedłużyło tego terminu. Dodatkowo sytuację komplikuje fakt, iż korekta deklaracji VAT pociąga za sobą konieczność złożenia korekt deklaracji podatków dochodowych (nieodliczony VAT stawał się kosztem uzyskania przychodu).

Tomasz Kamiński
Specjalista ds. podatkowych