Zaginiony weksel - wniosek o umorzenie weksla

Warszawa - 20 sierpnia 2010

Zgodnie z art. 96 Ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe (Dz. U. z dnia 11 maja 1936 r.): Ten, komu weksel zaginął, może żądać od sądu rejonowego miejsca płatności wekslu uznania go za umorzony.
Umorzenie weksla pozostaje w związku z przynależnością weksla do kategorii papierów wartościowych, a więc dokumentów wyrażających w swej treści określone prawa majątkowe. Zgodnie z obowiązującymi przepisami do realizacji praw z papierów wartościowych niezbędne jest przedłożenie dokumentu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2005 r., V CK 588/04, OSNC 2006, nr 71 i z dnia 1 grudnia 2006 r., I CSK 299/06, OSNC 2007, nr 10, poz. 157).


Utrata lub zniszczenia dokumentu będącego papierem wartościowym skutkuje niemożnością przedłożenia go w celu wykonania wyrażonego w nim prawa. Odzyskanie uprawnienia do realizacji tego prawa umożliwia jedynie umorzenie utraconego lub zniszczonego dokumentu tzw. amortyzacja dokumentu. Amortyzacja dokumentu polega na uzyskaniu orzeczenia sądu, które jednocześnie z pozbawieniem mocy prawnej utraconego lub zniszczonego dokumentu albo zastępuje utracony (zniszczony) dokument, albo stanowi podstawę do otrzymania nowego dokumentu w miejsce utraconego lub zniszczonego.


Wskazany powyżej przepis Prawa wekslowego uzależnia więc legitymację do żądania umorzenia weksla od faktu dysponowania wekslem w chwili zaginięcia. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 listopada 2009 r: "Legitymowany na podstawie art. 96 Prawa wekslowego do żądania umorzenia weksla jest jedynie ten, kto wekslem władał w chwili jego zaginięcia".
Orzeczenie o umorzeniu weksla zastępuje sam weksel, tak więc przedłożenie weksla - warunkujące wykonywanie praw z weksla - można zastąpić okazaniem prawomocnego orzeczenia uznającego weksel za umorzony. Osoba, która uzyskała orzeczenie na swą korzyść, jest legitymowana formalnie, to znaczy jest osobą mającą za sobą analogiczne domniemanie do wynikającego z art. 16 ust. 1 Prawa wekslowego. Ten, od kogo dochodzi się praw z weksla na podstawie orzeczenia uznającego weksel za umorzony, może więc bronić się podnosząc zarzut, że powód w rzeczywistości nie nabył praw z weksla, jak też wszelkie inne zarzuty, na jakie mógłby się on powoływać w razie przedłożenia mu weksla (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1932 r., R 152/32, OSP 1933, poz. C 139).

Orzeczenie o umorzeniu jest niedoskonałym surogatem weksla, bowiem nie będąc wekslem - nie pozwala stosować wszystkich przepisów odnoszących się do weksla; w szczególności niemożliwy jest przy użyciu tego orzeczenia indos, nie może też na podstawie tego orzeczenia zostać wydany nakaz zapłaty.

Wojciech Madeja
Kierownik Departamentu Szkoleń i Publikacji