Zmiany VAT w roku 2009

Katowice - 1 grudnia 2008

Prezydent podpisał właśnie nowelizację Ustawy o Podatku od Towarów i Usług, która powinna zacząć obowiązywać w grudniu 2008 r. Przewiduje ona m.in. likwidację kaucji gwarancyjnej, krótszy termin zwrotu podatku z urzędu skarbowego, ponadto liberalizuje korzystanie z ulgi za złe długi oraz umożliwia podatnikowi, który otrzymał fakturę, obniżenie kwoty podatku należnego w deklaracji podatkowej za następne trzy okresy rozliczeniowe bez konieczności składania korekty deklaracji podatkowej.

Jedną z korzystniejszych zmian wprowadzonych dla przedsiębiorców nowelą ustawy o VAT jest zniesienie w całości kaucji gwarancyjnej. Na gruncie dotychczas obowiązujących przepisów, jeżeli okres prowadzenia przez podatnika działalności gospodarczej był krótszy niż 12 miesięcy podatnik mógł otrzymać zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należny na zasadach ogólnych, jeżeli złożył w urzędzie skarbowym kaucję gwarancyjną, zabezpieczenie majątkowe lub gwarancje bankowe na kwotę 250 tys. zł.

Jednocześnie został ujednolicony termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, polegający na skróceniu 180-dniowego terminu zwrotu do 60 dni. Przy czym podatnik ma możliwość wyboru - może przenieść kwotę podatku naliczonego na okres następny albo wystąpić o jego zwrot. Zwrot różnicy podatku nastąpi w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia na rachunek bankowy podatnika. Jeżeli jednak zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli lub postępowania podatkowego.

Ponadto nowela wprowadziła możliwość składania deklaracji VAT kwartalnie przez wszystkich podatników, a nie tylko przez małych podatników. Deklaracje miesięczne pozostaną podstawowym sposobem rozliczeń a deklaracje kwartalne będą jedynie opcją, z której podatnik VAT będzie mógł skorzystać, po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego najpóźniej do 25 dnia drugiego miesiąca kwartału, za który będzie po raz pierwszy złożona kwartalna deklaracja podatkowa. Podatnik rozpoczynający w trakcie roku podatkowego wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu dokonuje zawiadomienia w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym rozpoczął wykonywanie tych czynności. Natomiast mali podatnicy, którzy utracą lub zrezygnują z prawa do stosowania metody kasowej, mogą wówczas wybrać system rozliczeń kwartalnych lub miesięczny.

Nowelizacja zakłada także, że przedsiębiorcy nie będący małymi podatnikami, którzy wybrali kwartalne rozliczenie VAT będą zobowiązani do wpłacania zaliczek na podatek za pierwszy oraz za drugi miesiąc kwartału w wysokości 1/3 kwoty należnego zobowiązania podatkowego wynikającej z deklaracji podatkowej złożonej za poprzedni kwartał. Zaliczki wpłacać się będzie bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po każdym z kolejnych miesięcy, za które jest wpłacana zaliczka.


Kwotę należnego zobowiązania podatkowego przyjmuje się za zerową, jeżeli w wyniku rozliczenia za dany kwartał zobowiązanie takie nie wystąpi lub jeżeli z rozliczenia tego będzie wynikała kwota zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku za pierwszy i drugi miesiąc kwartału dokonywane będą wpłaty - zaliczki na podatek. Ich wysokość określana będzie na podstawie złożonej deklaracji kwartalnej. U podatników, u których w poprzednim kwartale należne zobowiązanie podatkowe było zerowe, nie powstaje obowiązek wpłacania zaliczek na podatek. Podatnik może wpłacić zaliczkę na podatek w wysokości faktycznego rozliczenia za miesiąc, za który jest wpłacana zaliczka na podatek.

 

Ulga na złe długi daje możliwość rozliczenia podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności. Zliberalizowane zostały warunki korzystania z ulgi na złe długi.
Zgodnie z nowelizacją ustawy o VAT podatnik może skorygować podatek należny z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju w przypadku wierzytelności, których nieściągalność została uprawdopodobniona. Korekta podatku dotyczy również kwoty podatku przypadającej na część kwoty wierzytelności odpisanej jako nieściągalna lub której nieściągalność została uprawdopodobniona. Istotne jest, że nieściągalna wierzytelność musi być uprawdopodobniona. Ten warunek będzie spełniony, gdy wierzytelność nie została uregulowana w ciągu 180 dni od upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Aby podatnik mógł dokonać korekty podatku należnego, musi spełnić łącznie kilka warunków:

  • dostawa towaru lub świadczenie usług jest dokonana na rzecz podatnika, zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, niebędącego w trakcie postępowania upadłościowego lub w trakcie likwidacji,
  • wierzytelności zostały uprzednio wykazane w deklaracji jako obrót opodatkowany i podatek należny,
  • wierzyciel i dłużnik na dzień dokonania korekty są podatnikami zarejestrowanymi jako podatnicy VAT czynni,
  • wierzytelności nie zostały zbyte,
  • od daty wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność nie upłynęły dwa lata, licząc od końca roku, w którym została wystawiona,
  • wierzyciel zawiadomił dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego, a dłużnik w ciągu 14 dni od zawiadomienia nie uregulował należności w jakiejkolwiek formie.

Korekta podatku należnego jest możliwa w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym upłynął termin 14 dni na uregulowanie należności przez dłużnika, nie wcześniej jednak niż w rozliczeniu za okres, w którym wierzyciel uzyskał potwierdzenie odbioru przez dłużnika zawiadomienia. Warunkiem dokonania korekty jest bowiem uzyskanie przez wierzyciela takiego potwierdzenia.
W przypadku gdy po dokonaniu korekty należność zostałaby uregulowana w jakiejkolwiek formie, podatnik obowiązany jest zwiększyć podatek należny w rozliczeniu za okres, w którym należność została uregulowana. Podatnik ma obowiązek zawiadomić dłużnika w ciągu 7 dni o dokonaniu korekty podatku należnego oraz zawiadomić właściwy dla siebie urząd skarbowy w terminie złożenia korekty deklaracji.
W przypadku otrzymania zawiadomienia i nieuregulowania należności w terminie 14 dni od dnia otrzymania tego zawiadomienia, podatnik (dłużnik) jest obowiązany do odpowiedniego pomniejszenia podatku naliczonego podlegającego odliczeniu lub w przypadku jego braku, do odpowiedniego powiększenia kwoty podatku należnego, o kwotę podatku wynikającą z nieuregulowanych faktur, poprzez korektę deklaracji za okres, w którym dokonał odliczenia.

Ponadto nowelizacja umożliwia zakładanie magazynów konsygnacyjnych. Ich funkcjonowanie umożliwi przemieszczanie towarów wewnątrz UE. Będzie to wyodrębniony magazyn, a więc fizycznie istniejący skład towarów prowadzony na terytorium Polski przez polskiego podatnika VAT UE służący do przechowywania towarów należących do unijnego dostawcy przeznaczonych dla prowadzącego magazyn i pobieranych przez polskiego odbiorcę wtedy, gdy uzna to za konieczne. Wprowadzenie do magazynu przez podatnika towaru nie będzie rodzić obowiązku podatkowego, dopiero pobranie towaru z magazynu przez innego podatnika spowoduje przeniesienie prawa do rozporządzenia tymi towarami jak właściciel. Dla potrzeb tej transakcji polski przedsiębiorca nie będzie musiał rejestrować się jako podatnik VAT w państwie członkowskim kontrahenta.
 

Katarzyna Goncerz
Specjalista ds. prawnych