Zmiany w podatku dochodowym od osób fizycznych w roku 2009

Katowice - 24 listopada 2008

Od 1 stycznia 2009 r. czeka nas rewolucja w rozliczeniach podatku dochodowego od osób fizycznych. Projekt nowelizacji ustawy o PIT zakłada m.in.: likwidację ulgi meldunkowej, modyfikację ulgi na dzieci oraz odliczanie zagranicznych składek ubezpieczeniowych. To tylko niektóre propozycje zawarte w tej ustawie, która została uchwalona przez Sejm i obecnie czeka jedynie na podpis Prezydenta.

Omówienie zmian w ustawie w podatku dochodowym od osób fizycznych należy zacząć od nowej skali PIT. Od 1 stycznia 2009 r. zaczną obowiązywać dwie stawki PIT 18 i 32 proc., które zastąpią dzisiejsze trzy stawki: 19, 30 i 40 proc. Nowa 18-proc. stawka PIT płacona według skali podatkowej będzie obowiązywać do wysokości dochodów 85 528 zł. Dochody ponad tę kwotę będą już objęte stawką 32 proc. Nie zmieni się jednak kwota wolna od podatku i podobnie jak dziś będzie wynosić 3091 zł.

Likwidacja ulgi meldunkowej
Od 1 stycznia zniknie ulga meldunkowa, która zwalniała z podatku, jeśli ktoś był zameldowany w mieszkaniu przez co najmniej 12 miesięcy. W zamian będzie inne rozwiązanie. Mają zostać wprowadzone zwolnienia dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości, pod warunkiem przeznaczenia przychodu w całości na inne cele mieszkaniowe w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie. Projektowane regulacje dotyczą również przychodów ze zbycia nieruchomości gruntowej (działki), budynków niemieszkalnych oraz lokali użytkowych, a zatem będą miały szerszy zakres niż obecna ulga meldunkowa. Co ciekawe, ulga obowiązywała będzie nawet w przypadku zakupu nieruchomości poza granicami kraju, tj. w krajach UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii. Ważna zmiana dotyczy także osób, które rozpoczęły korzystanie z ulgi budowlanej odsetkowej. Rozszerzono zakres ulgi odsetkowej na odsetki od kredytu (pożyczki) przeznaczonego na spłatę kredytu (pożyczki) refinansowego oraz na odsetki od kredytu konsolidacyjnego.
W związku z powyższym sposób opodatkowania sprzedaży mieszkania lub domu będzie zależał od momentu nabycia zbywanej nieruchomości. Jeżeli podatnik kupił nieruchomość do końca 2006 roku, jej sprzedaż rozlicza na zasadach obowiązujących w ustawie o PIT do końca 2006 roku. Zapłaci więc 10-proc. PIT od przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości. Natomiast podatnik, który nabył nieruchomość w okresie od 1 stycznia 2007r. do 31 grudnia 2008 r. rozliczy jej sprzedaż na zasadach obowiązujących obecnie. Urząd skarbowy w tym przypadku pobierze 19-proc. PIT płacony od dochodu. I został nam trzeci przypadek, gdy podatnik sprzeda nieruchomość nabytą po 1 stycznia 2009 r. W tym przypadku też trzeba będzie zapłacić 19-proc. podatek od dochodu. Przy czym należy pamiętać, iż sprzedaż nieruchomości po upływie pięciu lat od dnia jej kupna, powoduje, iż taka transakcja nie podlega opodatkowaniu PIT.

Ulga prorodzinna
W nowym roku podatkowym (2009) wysokość ulgi prorodzinnej będzie zależeć proporcjonalnie od liczby miesięcy w roku, w ciągu których opiekun albo rodzic będzie zajmował się dzieckiem. W efekcie proporcja dotknie tylko te rodziny, które przez część roku wychowują dzieci lub którym dziecko urodzi się w trakcie roku. Reszta rodzin z ulgi podatkowej skorzysta w pełnej wysokości. Maksymalna kwota ulgi na dziecko w 2009 roku wyniesie 1112,04 zł. Dziś jest to kwota 1173,70 zł. Za każdy miesiąc wychowywania dziecka będzie przysługiwać ulga po 1/12 dwukrotności kwoty zmniejszającej podatek, czyli po 1/6 kwoty zmniejszającej podatek. Czyli za każdy miesiąc wychowywania dziecka od podatku będzie można odliczyć 92,67 zł.
Ulga będzie przysługiwać, tak jak dotychczas, na dziecko: małoletnie; niepełnosprawne i pełnoletnie (do ukończenia 25 roku życia) uczące się w szkołach. Będą mieli do niej prawo także opiekunowie prawni i rodziny zastępcze. Nadal z ulgi nie będą mogli skorzystać podatnicy, których dzieci uzyskują przychody opodatkowane 19 - procentowym liniowym PIT lub podlegają przepisowi ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym.
Ponadto podatnik będzie miał także obowiązek przedstawić na wezwanie organu podatkowego dowody niezbędne do ustalenia prawa do ulgi, np. odpis orzeczenia sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka. Dodatkowo rodzic (opiekun) będzie zobligowany do podania w zeznaniu podatkowym numeru PESEL dziecka, a w przypadku braku tego numeru - imienia, nazwiska oraz daty urodzenia dziecka.

Składki zagraniczne
Polacy pracujący za granicą do tej pory nie mogli odliczyć w kraju zagranicznych składek. Jednak Trybunał Konstytucyjny zakwestionował te przepisy i nakazał ustawodawcy zmienić je do końca listopada 2008 r. (sygn. K 18/06). Projekt zakłada, że osoby pracujące w krajach UE, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i w Szwajcarii odliczą w Polsce zapłacone za granicą składki na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne. Istnieje jednak podstawowy warunek - chodzi tylko o te składki, których zapłata była obowiązkowa, a nie zostały one już wcześniej odliczone od dochodu lub podatku w państwie należącym do UE, EOG oraz Konfederacji Szwajcarskiej, gdzie płatnik wykonywał działalność. Zmiana obejmie także pracujących w Polsce cudzoziemców. Jeśli nadal opłacają oni ubezpieczenie w swoim kraju, będą mogli potrącić te opłaty w rozliczeniu z polskim fiskusem.

Katarzyna Goncerz
Specjalista ds. prawnych