Wniesienie majątku do fundacji rodzinnej: co sprawdzić przed decyzją

Fundacja rodzinna może porządkować sukcesję, zarządzanie majątkiem i zasady świadczeń dla beneficjentów. Nie zastępuje jednak audytu aktywów. Zanim fundator wniesie do niej udziały, nieruchomości, środki pieniężne lub prawa majątkowe, warto sprawdzić dokumenty, obciążenia oraz skutki podatkowe planowanych czynności.

W skrócie: fundacja rodzinna wymaga mapy majątku

Najpierw warto ustalić, które aktywa mają trafić do fundacji rodzinnej, w jakiej kolejności i z jakim celem. Inaczej ocenia się udziały w spółce z o.o., inaczej nieruchomość z hipoteką, a inaczej wierzytelności, znaki towarowe lub środki pieniężne.

Każdy składnik majątku powinien mieć opisany tytuł prawny, aktualną wartość, ograniczenia w rozporządzaniu i dokumenty potwierdzające obciążenia. Dopiero taka mapa pozwala ocenić, czy fundacja jest właściwym narzędziem sukcesji i zarządzania majątkiem.

Udziały, akcje i firma operacyjna

Jeżeli do fundacji mają trafić udziały lub akcje, trzeba sprawdzić umowę albo statut spółki, prawa wspólników, ograniczenia zbycia, zgody organów, postanowienia inwestorskie i relacje z finansowaniem. W niektórych sytuacjach konieczna może być wcześniejsza zmiana dokumentów korporacyjnych albo szersza reorganizacja.

Warto odróżnić majątek rodzinny od ryzyka firmy operacyjnej. Fundacja rodzinna pełni przede wszystkim funkcję właścicielską i sukcesyjną, dlatego model jej aktywności powinien być zgodny z ustawą oraz spójny z bieżącą obsługą prawną przedsiębiorców.

Nieruchomości i inne prawa majątkowe

Przy nieruchomościach znaczenie mają księga wieczysta, hipoteki, służebności, umowy najmu, roszczenia osób trzecich, stan podatkowy i planowane wykorzystanie nieruchomości przez fundację. Przeniesienie takiego składnika wymaga także właściwej formy czynności, często aktu notarialnego.

Przy prawach autorskich, znakach towarowych, wierzytelnościach lub pożyczkach należy ustalić, czy przeniesienie jest dopuszczalne, czy wymaga zawiadomienia albo zgody oraz jak wpłynie na wykonywane umowy.

Podatki i relacje rodzinne nie powinny być odkładane na koniec

Skutki podatkowe zależą m.in. od rodzaju aktywa, sposobu jego wniesienia, statusu fundatora i beneficjentów oraz późniejszych wypłat z fundacji. Z tego względu analiza prawna powinna iść równolegle z doradztwem podatkowym.

Fundacja rodzinna nie eliminuje automatycznie potencjalnych sporów spadkowych, pytań o zachowek ani konfliktów między beneficjentami. Statut, lista beneficjentów, zasady świadczeń i mechanizmy decyzyjne powinny być spójne z celem sukcesji oraz sytuacją rodzinną.

Co przygotować przed konsultacją?

Pomocne są w szczególności: odpisy KRS, umowy spółek, księgi wieczyste, umowy kredytowe i zabezpieczenia, zestawienie pożyczek i wierzytelności, dokumenty potwierdzające prawa własności, informacje o beneficjentach oraz wstępna lista celów fundatora.

Jeżeli rozważają Państwo utworzenie fundacji lub wniesienie do niej majątku, warto zacząć od uporządkowania dokumentów i rozmowy o ryzykach. Więcej o tym obszarze znajduje się na stronie Fundacje rodzinne i plan sukcesyjny oraz w poradniku Kiedy warto rozważyć fundację rodzinną.

Wsparcie Lorica Iuris

Lorica Iuris analizuje projekty fundacji rodzinnych w powiązaniu z prawem spółek, sukcesją, majątkiem prywatnym i podatkami. Konsultacje możliwe są w Katowicach, Warszawie oraz zdalnie; w sprawie indywidualnej analizy można skorzystać z formularza na stronie Kontakt.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej dla konkretnej sytuacji. Ostateczna ocena powinna uwzględniać dokumenty, strukturę majątku, relacje rodzinne oraz cele fundatora.

Źródła

• Ustawa z 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (ISAP)
• Kodeks cywilny (ISAP)
• Kodeks spółek handlowych (ISAP)